Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim ve enerji arzına yönelik endişeler petrol fiyatlarını rekor seviyelere taşıdı. Brent ve WTI petrol fiyatlarındaki artışlar dikkat çekiyor.
Son 5 haftadır Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerde yaşanan aksaklıklar ve enerji arzına yönelik endişeler, petrol fiyatlarında belirgin bir artışa neden oldu. Uluslararası referans kabul edilen Brent ham petrolün varil fiyatı, 27 Şubat’ta 72,48 dolardan işlem görürken, 2 Nisan’da yüzde 50,7 artışla 109,24 dolara ulaştı. Batı Teksas (WTI) türü ham petrol ise aynı dönemde yüzde 66,4’lük bir yükselişle 67,02 dolardan 111,54 dolara çıktı.
İran ile ABD-İsrail arasındaki artan gerilim, küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin gerçekleştiği Hürmüz Boğazı çevresinde deniz güvenliği krizini derinleştirdi. Bu kritik noktadaki olası kesintiler, küresel enerji piyasalarındaki belirsizliği artırarak fiyat hareketliliğini tetikledi. Farklı ülkelerin yetkililerinden gelen açıklamalar, piyasalardaki dalgalanmayı daha da güçlendirdi.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 31 Mart’ta Fox News’e verdiği mülakatta NATO müttefiklerinden beklenen desteği göremediklerini belirterek ittifakın yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. The Wall Street Journal’ın (WSJ) haberine göre, Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) Hürmüz Boğazı’nın ‘zorla’ açılması için savaşa hazırlandığı iddia edildi. ABD Başkanı Donald Trump, 1 Nisan’da sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, İran liderinin ateşkes talebinde bulunduğunu savunarak, bunu Hürmüz Boğazı’nın açılmasından sonra değerlendireceklerini belirtti. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise Trump’ın açıklamalarını yalanladı.
İran Meclis Başkan Yardımcısı Ali Nikzad, Hürmüz Boğazı’nın asla açılmayacağını ve herhangi bir müzakere olmadığını vurguladı. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, İran’daki gelişmelerin petrol ve doğal gaz sevkiyatını etkilediğini belirterek Rusya’nın güvenli sevkiyat güzergahları sunabileceğini kaydetti. Trump, 1 Nisan’daki Beyaz Saray açıklamasında, İran’daki askeri hedeflerin büyük ölçüde tamamlandığını ve yakında süreci ‘bitireceklerini’ söyledi.
Bu açıklamaların ardından Brent petrolün varil fiyatı 1 Nisan’da 105,94 dolara, WTI ham petrolün varil fiyatı ise 103,31 dolara kadar yükseldi. Petrol fiyatlarındaki bu artış, enerji hisselerine de yansıdı. Exxon Mobil hisseleri yüzde 2, Chevron hisseleri ise yüzde 3’ün üzerinde değer kazandı.
Saldırıların başladığı 2 Mart’taki ilk işlem gününde Brent petrol, jeopolitik endişelerle 82,37 dolara kadar yükselerek günü 77,74 dolardan kapattı. İran’ın misillemeleri, sigorta şirketlerinin savaş poliçelerini askıya alması ve tanker şirketlerinin geçişleri durdurması arz endişelerini derinleştirdi. ABD’nin Hint rafinerilerine Rus petrolü alımı için geçici muafiyet tanımasına rağmen Brent petrol, 6 Mart’ta 94,64 dolara kadar çıktı.
Savaşın ikinci haftasında Brent petrol vadeli varil fiyatı 9 Mart’ta 119,5 dolara kadar yükselerek Haziran 2022’den bu yana en yüksek seviyesini gördü. 13 Mart’ta 103,14 dolardan kapanan Brent, 20 Mart’ta 106,41 dolardan, 27 Mart’ta ise 112,57 dolardan işlem gördü. 5. haftanın sonunda Brent petrol 109,24 dolardan günü tamamladı. WTI ise ilk haftanın sonunda 90,90 dolardan başlayıp 5. haftanın sonunda 111,54 dolardan alıcı buldu.
Petrol sahaları ve LNG terminallerindeki hasarlar ile boğazdaki kesintiler, küresel enerji tedarikinde aksamalara yol açtı. Dünyanın en büyük LNG ihracatçılarından Katar’ın Ras Laffan tesislerindeki üretimi ‘mücbir sebep’ ilan etmesi, küresel LNG arzının yaklaşık beşte birini etkileme riski taşıdı. Hollanda merkezli sanal doğal gaz ticaret noktası TTF’de işlem gören doğal gaz kontratları da jeopolitik risklerle sert hareketler sergiledi. Mayıs vadeli TTF kontratı, 27 Şubat’ta 31,51 avrodan işlem görürken, 2 Nisan’da 50,04 avrodan işlem görerek yüzde 58,8’lik bir artış kaydetti.
2 Nisan’da Hürmüz Boğazı’ndan ilk kez bir LNG tankeri geçişi görüldü. BAE’nin Fateh Petrol Sahası’ndan yola çıkan Panama bayraklı SOHAR LNG tankeri, boğazı geçerek Umman Körfezi’ndeki Kalhat terminaline doğru ilerledi. Kömür piyasasında da fiyatlar yükseldi. Asya piyasaları için referans kabul edilen Newcastle kömür mayıs vadeli kontratı, saldırılardan önce 118,5 dolarken, 2 Nisan’da 137,9 dolara çıkarak yüzde 16,4’lük bir artış gösterdi.
Yorum Yap