4,57 trilyon liralık e-ticaret pazarı için yapay zeka tabanlı yeni alışveriş dönemi başlıyor

Ticaret Bakanlığı verilerine göre 2025 yılında yüzde 52,2 büyüme kaydederek yaklaşık 4,57 trilyon liraya ve dolar bazında yüzde 29 artışla 115 milyar doların üzerine çıkan Türkiye e-ticaret pazarı için yapay zeka tabanlı alışveriş çözümü sunuldu.

Söz konusu hizmet, alışveriş yapan kişilerin teknik tabirleri, parça kodlarını ya da ürün adını tam hatırlayamadığı anlarda devreye giriyor. Tüketici aradığı ürünü serbest ifadelerle aktarıyor, yapay zeka asistanı ise bu talebi mağazanın onaylı ürün özellikleriyle eşleştiriyor. Girilen detaylar yetersiz kaldığında sistem tahmin yürütmek yerine kullanım gayesini, ölçüyü veya modeli sorarak netleştirme yapıyor. Fiyat, stok ve indirim bilgileri geçmiş sohbet kayıtlarından değil, işletmenin gerçek sistem verilerinden temin ediliyor.

Yapılan çalışmayı sadece soru yanıtlayan bir bot olmanın ötesinde doğrudan mağaza verileriyle çalışan bir entegrasyon olarak niteleyen Fiberport, yapay zeka uygulamaları üzerinden alışveriş tecrübesi sunan Türkiye’nin ilk yazılım firması olduğunu açıklıyor. Şirket, sunduğu ChatGPT e-ticaret entegrasyonu modeliyle işletmelerin satış kanallarını yapay zeka asistanlarına bağlamasına imkan tanıyor.

Küresel protokoller ve entegrasyonun çalışma biçimi

Yapay zeka destekli ticaret dünyasında öne çıkan protokollerin görev dağılımları farklılık gösteriyor. Firmalar hedef platforma göre bu standartları belirliyor:

• Anthropic tarafından geliştirilen MCP (Model Context Protocol), yapay zeka istemcisinin sepet açma veya ürün sorgulama benzeri fonksiyonları çalıştırmasına yarıyor.
• OpenAI ve Stripe ortaklığındaki ACP (Agentic Commerce Protocol), ChatGPT kapsamındaki ticaret kurgularında satın alma ve katalog sözleşmelerini tanımlıyor.
• Google ve Shopify tarafından hazırlanan UCP (Universal Commerce Protocol), sepet, ödeme ve kimlik gibi ticaret bileşenlerini tek çatı altında buluşturuyor.

Sistem güvenliğinde ödeme ve iade yetkileriyle ürün arama izinleri ayrıştırılıyor. Session izolasyonu, OAuth ve hız limitleri uygulanırken API anahtarları kullanıcı oturumlarına iletilmiyor. Yanlışlıkla tekrarlanan siparişlerin önüne geçmek amacıyla idempotency anahtarları ve imza kontrolleri kullanılıyor. Katalog içine yazılan komutlar yetki kaynağı olarak tanınmıyor.

Ürün arama yapay zekada, ödeme adımı mevcut kasada

Hizmetin ödeme kurgusu uluslararası adımlarla uyum içinde yürütülüyor. OpenAI, Mart 2026’da Instant Checkout altyapısının esneklik sorunları nedeniyle satıcıların kendi ödeme alanlarını kullanmasının önünü açtı ve odağı keşfe verdi. Google ise Ocak 2026’da UCP protokolünü duyurup Gemini ve AI Mode üzerinden ödeme testlerini ABD’deki seçili satıcılarla başlattı.

Bu doğrultuda işletmeler için sohbet içi ödeme süreçlerini beklemek yerine, ürün seçimi ve sepet hazırlığını yapay zekaya aktaran, ödemeyi ise mevcut sitede bırakan bir model öneriliyor. Firma bu yaklaşımı "Ürünü beraber seçelim, kasada bildiğiniz güvenli ödeme ekranına geçelim" ifadesiyle açıklıyor. Böylelikle sanal POS, kargo alternatifleri ve adres verileri şirketin kurulu yapısında işlem görmeye devam ediyor.

Şartlar oluştuğunda sohbet içi ödeme alternatifi de incelenebiliyor ancak bunun sadece API eklemekten ibaret olmadığı, başarısız denemeler, iade ve kesinleştirme süreçlerinin ayrı testlere tabi tutulması gerektiği hatırlatılıyor. Perplexity, ChatGPT, Microsoft Copilot, Google Gemini ve Claude sistemlerinin altyapıları farklı olduğundan entegrasyon sınırları projeye göre çiziliyor.

Sistemde sunulan fonksiyonlar şöyle sıralanıyor:

• Ürün arama ve karşılaştırma. Model, kullanım amacı veya teknik özellik bazında taranan ürünler eksiksiz katalog verileriyle kıyaslanıyor.
• Güncel fiyat, stok ve müşteriye özel koşullar. Bayi iskontosu ve minimum sipariş kuralları yetkilendirme sonrası doğrudan mağaza veritabanından alınıyor.
• Sepet hazırlama. Belirlenen adetler sepete ekleniyor ve diyalog içi ekleme talepleri karşılanıyor.
• Sipariş, kargo ve iade talepleri. Sipariş ve sevkiyat durumları yetki dahilinde yanıtlanıyor, iade talebi ile nakit iadesi yetkileri ayrı yönetiliyor.

KDV gösterimi, Türk lirası bazlı fiyatlar, taksitler, havale avantajları ve kargo muafiyetleri işletmenin kendi kurallarından aktarılıyor. PayTR, iyzico ve banka POS sistemleri entegrasyona dahil edilirken sohbet paneline kart bilgisi yazılmıyor. Ödeme onayı sunucu bildirimiyle alınıyor.

T-Soft, Shopify, Ticimax, ikas veya WooCommerce gibi altyapılarda API imkanları inceleniyor ve mevcut altyapıyı değiştirme zorunluluğu getirilmiyor. Veri karmaşası olan firmalarda önce ERP, depo ve mağaza kayıtları tekilleştiriliyor. Çözüm özellikle bayilere satış yapanlar, parça uyumluluğu arayan teknik satıcılar, geniş envanteri olanlar ve operasyonel soru yükü bulunan mağazalar için öneriliyor. 2019’dan bu yana sürdürülen MakineUstası projesi, şema ve parça eşleştirmesindeki veri tabanı başarısıyla bu sürecin referansı kabul ediliyor.

Kurulum analizin ardından pilot testler ve canlıya alma şeklinde planlanıyor. Dönüşüm takibi ödeme tamamlanana kadar sürdürülüyor. Konuya ilişkin ayrıntılar fiberportglobal.com platformunda yer alıyor. 26 senelik bilgi birikimine sahip Starline Yapay Zeka Yazılım ve Uzay Teknolojileri A.Ş. markası olan Fiberport; teknik servis, restoran, bayi takibi ve kurumsal arama sistemleri üretiyor. Kurumla 0212 259 0 259 numaralı telefondan ya da [email protected] adresinden temas kurulabiliyor.