D Vitamini Eksikliği ve Fazlalığı Ciddi Hastalıklara Yol Açıyor

Doç. Dr. Deniz Ökdemir, D vitamininin hem eksikliğinin hem de bilinçsiz kullanım sonucu ortaya çıkan fazlalığının ciddi sağlık sorunlarına yol açtığı uyarısında bulundu. Ökdemir, yağda eriyen bir vitamin olan D vitamininin vücutta depolanarak aşırı alımında zehirlenmelere, böbrek taşlarına ve büyük damarlarda kireçlenmelere neden olabileceğini belirtti.

Kas ve kemik metabolizması için hayati önem taşıyan D vitamininin eksikliğinde rikets hastalığı görülür. Bu durumda kemikler yeterince sertleşmez, özellikle yürümeye başlayan çocuklarda kemik eğrilikleri oluşur. İki yaşına gelmesine rağmen bıngıldağın kapanmaması ve dişlerin geç çıkması riketsin önemli belirtileri arasındadır.

Örneğin, 10 aylık bir bebekte alt kesici dişler henüz çıkmamış veya 18 aylık bir çocukta azı dişleri görülmemiş olabilir. D vitamini eksikliği olan bebekler genellikle huzursuzluk ve baş bölgesinde aşırı terleme yaşar. Daha büyük çocuklarda ise kas ağrıları ve krampları ortaya çıkar.

Kan kalsiyumunun düşmesine bağlı olarak şiddetli kramplar sonrasında nöbet ve epileptik tablolar da gelişebilir. Türkiye’de uygulanan sağlık politikası kapsamında sağlık ocakları, bebeklere doğumdan itibaren bir yaşına kadar ücretsiz günlük 400 ünite D vitamini desteği sunar.

Ailelerin bu desteği her gün düzenli kullanması, rikets hastalığından korunmada son derece önemlidir. Bir yaşından sonra D vitamini sentezinde en önemli kaynak güneş ışınlarıdır. Özellikle ultraviyole B (UVB) ışınları bu süreç için gereklidir.

Doğru Güneşlenme ve D Vitamini Sentezi

UVB ışınları genellikle saat 10.00 ile 15.00-16.00 arasında yeryüzüne ulaşır. Vücudun yaklaşık dörtte birinin hafif kızaracak düzeyde güneşe maruz kalması, günlük D vitamini ihtiyacını fazlasıyla karşılar. Ancak öğle saatlerinde yoğun güneşlenmek sakıncalıdır.

Öğle sıcağında radyasyon yükü daha fazla olduğu için cilt kanseri riski artar. Bu nedenle 10.00-11.00 saatleri arasında veya 15.00 civarında güneşlenmek daha uygundur. Cam arkasında güneşlenmenin hiçbir faydası bulunmaz, çünkü UVB ışınları camdan geçmez.

Özellikle 8 ve üzeri koruma faktörlü kremler, UVB ışınlarını engelleyerek D vitamini sentezini azaltır. Medyada D vitamininin sıkça gündeme gelmesi, bilinçsiz kullanımını da beraberinde getirir.

Bilinçsiz Kullanım ve Zehirlenme Riskleri

D vitamini eksikliği kadar fazlalığı da ciddi sağlık sorunlarına yol açar. Yağda eriyen bir vitamin olduğu için vücutta depolanır ve aşırı alındığında zehirlenmeye neden olabilir. Bir ampulde 300 bin ünite D vitamini bulunur ve bu ampullerin bilinçsizce kullanıldığı görülür.

Bu durum, böbrek taşlarına, beyin ve büyük damarlarda kireçlenmelere kadar uzanan ciddi sorunlara yol açar. Hekim kontrolü olmadan D vitamini kullanılmaması gerektiği önemle vurgulanır.