Hürmüz Boğazı’nda yaşanacak bir kesinti, dünya petrol ticaretini derinden sarsabilir. Uzmanlar, fiyat artışları ve talep yıkımı senaryolarını değerlendirdi.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre, dünya deniz yoluyla yapılan petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25’inin geçtiği kritik Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek bir kesinti, küresel petrol piyasalarında ciddi fiyat artışlarına ve arz sorunlarına yol açabilir. Uzmanlar, olası bir kapanma durumunda başta Asya ülkeleri olmak üzere birçok bölgenin etkileneceğini ve uzun süreli bir krizde talep yıkımının gerçekleşebileceğini belirtiyor.
St. Gallen Üniversitesi Makroekonomi Profesörü Guido Cozzi, Hürmüz Boğazı’nın kapanmasından en fazla Körfez’den petrol ithalatına bağımlı ülkelerin etkileneceğini vurguladı. Özellikle Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi büyük Asya ithalatçıları, kısa vadede ciddi arz kesintileriyle karşı karşıya kalabilir.
Avrupa’nın da etkileneceğini belirten Cozzi, ABD’nin artan yerli üretimi sayesinde doğrudan etkilenmeyecek olsa da küresel fiyat etkilerinin ekonomisine yansıyacağını ifade etti. Kısa vadede küresel petrol piyasalarının risk primi ve ihtiyati stok davranışları nedeniyle keskin bir fiyat sıçramasıyla tepki vereceğini söyledi.
Cozzi, geçici bir kesintinin bile Brent petrol fiyatlarında çift haneli artışlara yol açabileceği uyarısında bulundu. Vadeli işlem piyasalarının hem anlık kıtlığı hem de jeopolitik belirsizliği fiyatlayarak enerji ve taşımacılık piyasalarında oynaklığı artıracağını kaydetti.
Daha geniş makroekonomik etkilerin ise kesintinin süresine bağlı olacağına işaret eden Cozzi, kısa süreli bir kesintinin enflasyon baskısı yaratacağını dile getirdi. Uzun süreli bir kapanmanın ise küresel büyümeyi ciddi şekilde yavaşlatabileceğini ve merkez bankalarını para gevşemesini ertelemeye zorlayabileceğini aktardı.
Wood Mackenzie Emtia Araştırmaları Kıdemli Başkan Yardımcısı Alan Gelder, Boğaz’ın kapanmasının 2 Mart’ta petrol fiyatlarında yaklaşık yüzde 10’luk bir yükselişe neden olduğunu anımsattı. Bu durumun rafine ürünlerde önemli bir prim oluşmasına yol açtığını kaydetti.
Gelder, Hürmüz Boğazı’nın küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 15’i için ana arter konumunda olduğunu vurguladı. Uzun süreli bir kapanma durumunda fiyatların yüksek seyredeceğini, çünkü Orta Doğu dışındaki yedek üretim kapasitesinin talebi karşılamaya yetmeyeceğini belirtti.
Rafinerilerin sınırlı arz için birbirleriyle rekabet etmek zorunda kalacağını ifade eden Gelder, stratejik petrol stoklarının devreye alınarak etkinin hafifletilmeye çalışılacağını söyledi. Ancak nihai olarak küresel arz-talep dengesinin yüksek fiyatlar yoluyla sağlanacağını ve uzun süreli kapanmada talep yıkımının gerçekleşeceğini aktardı.
Gelder, uzun vadede petrol fiyatlarının çatışmanın seyrine bağlı olarak değişeceğini, ancak kısa vadede yukarı yönlü risklerin ağır bastığını dile getirdi. Boğaz’dan geçen gemi trafiğinin sınırlı kalması nedeniyle önümüzdeki günler ve haftalarda fiyat artışının devam etmesinin beklendiğini ifade etti.
Boğaz iki hafta kapalı kalırsa petrol fiyatlarının varil başına 100 dolar seviyesine ulaşabileceğini öngören Gelder, yeniden trafiğe açılması halinde fiyatların mevcut seviyelerin altına gerilemesini tahmin ettiklerini belirtti. Bunun temel nedeninin OPEC dışı arz artışının 2026’da küresel petrol talebi artışını aşacak olması olduğunu ekledi.
Piyasalar için belirsizliğin devam ettiğine işaret eden Gelder, uzun süreli bir kapanmanın petrol fiyatlarının yanında küresel ekonomi ve petrol talebi artışı üzerinde de baskı yaratacağını sözlerine ekledi.
Yorum Yap