ABD ve müttefiklerinin İran’a yönelik operasyonları sonrası petrol fiyatlarındaki belirsizlik artarken, Washington’ın müdahaleleri yetersiz kaldı. Rezervler açıldı, yaptırımlar esnetildi ancak fiyatlar 100 doların üzerinde seyrediyor.
ABD ve müttefiklerinin İran’a yönelik operasyonları ve ardından yaşanan misillemeler, küresel petrol arzında belirsizliği artırarak fiyatları yukarı çekti. Dünya petrol sevkiyatının kritik noktalarından Hürmüz Boğazı’ndaki trafik aksamaları ve çatışmalarda enerji tesislerinin hedef alınması, petrol fiyatlarındaki dalgalanmayı tetikledi. Trump yönetimi, Orta Doğu’daki gerilimle yükselen enerji maliyetlerini dizginlemek için adımlar atsa da 100 doların üzerindeki ham petrol fiyatlarını düşüremedi.
Stratejik rezervlerin piyasaya sürülmesi ve yaptırımların esnetilmesi gibi önlemler, artan jeopolitik risklerin gölgesinde henüz somut sonuçlar vermedi. Uzmanlar, petrol fiyatlarını düşürmenin en etkili yolunun, dünya petrolünün yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nın yeniden ulaşıma açılması olduğunu belirtiyor.
ABD yönetimi, petrol piyasasına doğrudan müdahale ederek Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyesi 32 ülkenin enerji fiyatlarını düşürme çabalarına destek verdi. ABD Enerji Bakanlığı, 11 Mart’ta Stratejik Petrol Rezervi’nden 172 milyon varil petrolün piyasaya sürüleceğini duyurdu. Bu, ABD tarihindeki en büyük rezerv tahliyelerinden biri olarak kayıtlara geçti. ABD Enerji Bakanı Chris Wright, rezervlerden petrol akışının 20 Mart’ta başladığını ve günlük 1 ila 1,5 milyon varil arasında olması beklenen bu tahliyenin toplamda 3 milyon varile ulaşabileceğini açıkladı.
Washington yönetimi, Rusya ve İran petrolüne yönelik yaptırımlarda geçici esnemeler yaparak arz açığını kapatmaya çalıştı. ABD Hazine Bakanlığı, 5 Mart’ta Hint rafinerilerine Rus petrolü alımı için 30 günlük geçici muafiyet tanıdı. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, bu önlemin Rus hükümetine önemli bir mali fayda sağlamayacağını belirterek, İran’ın küresel enerjiyi rehin alma girişiminin yarattığı baskıyı hafifleteceğini ifade etti. Bakanlık, 12 Mart’ta denizde mahsur kalmış Rus petrolünün satın alınmasına geçici izin verirken, yaptırım altındaki Venezuela’nın petrol sektörüne yönelik kısıtlamaları da esnetti. Son olarak, 20 Mart’ta denizde bekleyen İran petrolünün satışına izin veren 30 günlük bir genel lisans yayımlandı.
ABD Hazine Bakanlığı, 18 Mart’ta yayımlanan genel lisansla Amerikan şirketlerine Venezuela’nın devlet petrol şirketi Petróleos de Venezuela S.A. (PdVSA) ile belirli işlemler yapma izni verdi. Bu lisansın hem ABD hem de Venezuela’ya fayda sağlayacağı ve küresel enerji piyasasını destekleyeceği vurgulandı.
ABD yönetimi ayrıca iç piyasadaki akaryakıt akışını hızlandırmak amacıyla 18 Mart’ta ABD limanları arasında mal taşımacılığında Jones Yasası’na 60 günlük muafiyet getirdi. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, bu kararın petrol piyasasındaki kısa vadeli aksaklıkları hafifletmeye yönelik bir adım olduğunu belirtti. Körfez bölgesinde savaş riskini de kapsayan 20 milyar dolarlık bir denizcilik reasüransı planı da açıklandı.
ABD yönetiminin tüm müdahalelerine rağmen petrol piyasalarında fiyatlar yukarı yönlü seyrini koruyor. Brent petrolün varil fiyatı 100 doların üzerinde, Batı Teksas (WTI) türü ham petrol ise 90 dolar seviyelerinde seyrediyor. Orta Doğu’daki jeopolitik riskler ve bahar aylarında artan talep, benzin fiyatlarını yüksek tutuyor. Amerikan Otomobil Birliği (AAA) verilerine göre, ABD’de 23 Mart itibarıyla normal benzinin ulusal ortalama fiyatı galon başına 3,96 dolar olarak ölçüldü. Bu rakam bir ay önce 2,94 dolardı. Benzin fiyatı bir ayda 1 dolar artarken, yıllık bazda yüzde 26,6 yükseldi. California gibi bazı eyaletlerde benzin fiyatı 5,8 dolara ulaştı. Artan akaryakıt maliyetlerinin lojistik giderleri tırmandırarak gıda ve diğer temel tüketim ürünlerinde fiyat artışlarını tetiklemesinden endişe ediliyor.
Yorum Yap