Türkiye-İtalya İlişkilerinde Tarih, Ticaret ve Bilim Diplomasisi İstanbul’da Buluştu

TÜBA Konsey Üyesi Prof. Dr. İsmail Koyuncu, İstanbul’da Palazzo di Venezia’da düzenlenen “Türkiye-İtalya Ekonomik ve Ticari İlişkileri: Tarihsel Perspektif” başlıklı etkinliğe TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker adına katıldı. Programın açılışında İtalya’nın Türkiye Büyükelçisi Giuseppe Manzo ile Koyuncu protokol konuşmaları yaptı.

Tarihsel Bağlar ve 1963 Ankara Anlaşması

Koyuncu, iki ülke arasındaki ilişkilerin bugünkü diplomatik temaslardan ibaret olmadığını; Akdeniz’in ortak tarihinde, yüzyıllar boyunca gelişen ticaret ağlarında ve kültürel etkileşimde köklendiğini vurguladı. Osmanlı dönemi kapitülasyonlarından 19. yüzyıl ticari ve mali bağlarına, 20. yüzyılın siyasi ve ekonomik dönüşümlerinden günümüz iş birliklerine uzanan süreci ele aldı. Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında 1963’te imzalanan Ankara Anlaşması’nı bu ilişkilerdeki önemli dönüm noktalarından biri olarak niteledi. Koyuncu, iki ülkenin bugün sanayi, enerji, ulaştırma, savunma sanayisi, teknoloji, turizm, bilimsel araştırma ve inovasyon gibi birçok alanda iş birliği yaptığını belirtti.

Bilim Diplomasisi ve Akademik İş Birlikleri

Koyuncu, TÜBA tarafından yayımlanan İtalyan Elçilerinin Raporları (1512–1789) adlı eseri konuşmasında paylaştı. Venedik ve Vatikan arşivlerinde korunan tarihi belgelere dayanan çalışmanın Osmanlı-İtalyan ilişkilerinin siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel boyutlarına ışık tuttuğunu ifade etti. Tarihi ve kültürel mirasın bilimsel yöntemlerle araştırılmasının ve gelecek kuşaklara aktarılmasının TÜBA’nın temel sorumlulukları arasında olduğunu söyledi.

Koyuncu, Roma’da katıldığı ve Avrupa Birliği tarafından finanse edilen Water4All projesine de değindi. Projede atık suyun geri kazanımına ilişkin araştırmalar yürütüldüğünü belirtti. İtalyan ortaklarla yeni proje önerileri sunulduğunu ve üniversiteler, bilim akademileri ile araştırma merkezleri arasında iş birliğinin artırılmasının önemine dikkat çekti. TÜBA’nın İtalya’nın Accademia Nazionale dei Lincei ile ilişkilerine ve Science-20 toplantılarındaki ortak çalışmalara da değinen Koyuncu, iki ülkenin bilim akademileri arasında imzalanan mutabakat muhtırasını değerli bulduğunu ifade etti.

Bilim diplomasisinin ülkeler arası ilişkileri güçlendiren temel araçlardan biri olduğunu belirten Koyuncu, iklim değişikliği, su kaynaklarının korunması, enerji güvenliği, sürdürülebilir üretim, dijital dönüşüm ve yapay zekâ gibi küresel sorunların uluslararası bilimsel iş birlikleriyle ele alınacağını söyledi. Bu çerçevede, TÜBA’nın ev sahipliğinde 19-20 Mart 2027 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenmesi planlanan Dünya Bilim Forumu’nu (WSF) anarak iki ülke arasındaki akademik ilişkilerin bu tür uluslararası platformlarda ortak katkılara dönüşmesini umduğunu dile getirdi.

Ticaret ve Ekonomi Oturumları

Açılış konuşmalarının ardından Gaetano Sabatini (İtalyan Modern ve Çağdaş Tarih Enstitüsü), modern dönemde ticaret alanındaki Osmanlı kapitülasyonlarını ele aldı. Roma Tre Üniversitesi’nden Giampaolo Conte, 19. yüzyılın ikinci yarısında İtalya ile Osmanlı Devleti arasındaki ticari ve mali ilişkileri anlattı. Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nden Ebru Boyar, Geç Osmanlı İstanbul’unda Guillaume de Bondini ve La Turchia / La Turquie gazetesi üzerine sunum yaptı. Perugia Yabancılar Üniversitesi’nden Alessandro Albanese Ginammi, İtalya-Türkiye ticari ilişkilerini ve 1963 Avrupa Ekonomik Topluluğu Ortaklık Anlaşması’nı değerlendirdi. Bruges’deki Birleşmiş Milletler Üniversitesi Bölgesel Entegrasyon Çalışmaları Merkezi’nden Lelio Lapadre ise Avrupa Birliği’nin dış ilişkileri bağlamında Türkiye-İtalya ticari ilişkilerinin mevcut durumunu ve geleceğini paylaştı. Programın kapanış konuşmasını Gaetano Sabatini yaptı.