IEA kararı ve arz şoklarına rağmen petrol piyasalarında beklenen rahatlama görülmedi. Stratejik rezervlerden petrol salımı yavaş ilerlerken, bölgesel kırılganlıklar öne çıkıyor.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyesi ülkeler, 11 Mart’ta aldıkları karar doğrultusunda acil durum stoklarından toplam 400 milyon varil petrolün piyasaya sürülmesini kararlaştırdı. Bu adım, İran’ın misilleme olarak Hürmüz Boğazı’ndan geçişleri fiilen engellemesi ve petrol piyasalarında arz şoku yaşanması üzerine atıldı. Küresel petrol ticaretinin önemli bir bölümünün gerçekleştiği bu kritik su yolundaki aksama, fiyatlarda sert yükselişe ve piyasalarda ciddi tedirginliğe neden oldu.
IEA Başkanı Fatih Birol, 16 Mart’ta yaptığı açıklamada rezervlerden çıkan petrolün Asya piyasalarına ulaşmaya başladığını ve sürecin fiilen başladığını teyit etti. Birol, Asya-Pasifik bölgesindeki ülkelerin 100 milyon varilin üzerinde, Avrupa ülkelerinin de benzer miktarda petrolü piyasaya sunduğunu belirtti. Amerika kıtasından ise 170 milyon varili aşan bir arzın devreye girmesi bekleniyor. Üretim tarafında da 20 milyon varilin üzerinde ek artış öngörülüyor.
Açıklanan rezerv miktarlarının tamamının aynı anda piyasaya girmemesi ve sevkiyatların lojistik, sözleşme ve rafineri uyumu gibi faktörler nedeniyle zamana yayılması, piyasalar üzerinde beklenen rahatlatıcı etkinin henüz görülmemesinin temel nedeni olarak gösteriliyor.
Kpler Kıdemli Ham Petrol Analisti Johannes Rauball, küresel petrol piyasalarında kırılganlığın devam ettiğini belirtti. Stratejik petrol rezervlerinden salımlara ilişkin sürecin oldukça yavaş ilerlediğini ifade eden Rauball, ABD, Kanada ve Japonya gibi başlıca oyuncuların henüz rezervlerinden varil serbest bırakmadığını kaydetti. Japonya’nın rezerv serbest bırakımlarının çoğunun nisanda gerçekleşmesi bekleniyor.
Rauball, ilk ham petrol sevkiyatlarının 20 Mart’ta başladığını ve ABD Enerji Bakanlığı’nın Teksas ve Louisiana’daki rezerv sahalarından 45,2 milyon varil ham petrol için 8 şirkete sözleşme verdiğini aktardı. Teslimatların 1 Nisan ile 31 Mayıs arasında yapılması planlanıyor.
Pekin’in henüz büyük ham petrol stok serbest bırakımları konusunda karar vermediğine değinen Rauball, Çinli rafinerilerin kısa vadeli arz açığıyla karşı karşıya olmasına rağmen resmi bir karar alınmadığını belirtti.
Rauball, arz kesintilerine en açık ülkelerin Hürmüz Boğazı üzerinden taşınan ham petrole büyük ölçüde bağımlı olan ülkeler olduğunu hatırlattı. Filipinler, Vietnam ve Japonya’nın ham petrol ithalatlarının yaklaşık yüzde 80’inin bu rotaya bağlı olduğunu vurguladı. Japonya’nın büyük stokları tampon sağlasa da, Filipinler ve Vietnam’ın stoklarının sınırlı olduğunu belirtti.
Singapur, Güney Kore ve Tayvan’ın da benzer kırılganlıklara sahip olduğunu ekledi. Hindistan’ın ise Rusya’dan ham petrol ithalatını artırdığını ancak ülke olarak yüksek oranda ithalata bağımlı olduğunu ve yükselen küresel ham petrol fiyatlarının ek bir zorluk oluşturduğunu söyledi.
En hazırlıklı ülkeler olarak net ihracatçı olan Kanada, ABD ve Brezilya’yı gösteren Rauball, ABD’de güçlü iç üretim ve stratejik rezerv serbest bırakımlarının ham petrol bulunabilirliğini artırdığını belirtti. Benzer şekilde Brezilya’nın da güçlü iç üretim ve düşük ithalat bağımlılığı ile avantajlı konumda olduğunu ve bu ülkelerin küresel arz kesintilerine karşı dayanıklılık sağladığını ifade etti.
Yorum Yap