Evre III yumurtalık kanserinde sıcak kemoterapi cerrahiye eşlik edebiliyor

Evre III epitelyal yumurtalık kanserinde ameliyat öncesi kemoterapi almış seçilmiş hastalara cerrahi sırasında uygulanan sıcak kemoterapi, bilimsel çalışmalara göre hastalığın ilerlemesini geciktirerek yaşam süresini uzatabiliyor.

Tedavi planında hasta seçimi ve klinik veriler

Jinekolojik Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, sıcak kemoterapinin her hastada rutin olarak başvurulan bir prosedür olmadığını belirtiyor. Yöntemin ancak uygun hasta grubunda ve doğru zamanlamayla cerrahiye dahil edildiğinde tamamlayıcı bir katkı sağladığını bildiren Kahramanoğlu, klinik kararların titizlikle verilmesi gerektiğini ifade ediyor.

Yöntemin klinik faydasına dair en güçlü bulgular, operasyon öncesinde kemoterapi gören ve ardından cerrahi uygulanan evre III epitelyal yumurtalık kanseri vakalarından sağlanıyor. Yürütülen OVHIPEC-1 çalışmasının uzun dönem sonuçları, cerrahi operasyona HIPEC eklenmesinin sağkalımı artırdığını ve ilerlemeyi ötelediğini gösteriyor. Hastalığın ilk defa nüksettiği, platin temelli kemoterapiye yanıt veren ve gözle görülen tümörlerin tamamen temizlenebildiği seçilmiş hastalarda da sağkalım avantajı bildiren çalışmalar bulunuyor. Öte yandan, bu hasta kümesinde ciddi yan etkilerde yükseliş izlendiği için beklenen fayda ile risk faktörlerinin eş zamanlı değerlendirilmesi gerekiyor.

Söz konusu bulguların her evreye ya da her tümör yapısına mal edilemeyeceğine işaret eden Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, hastanın genel sağlık profilinin, böbrek fonksiyonlarının, kemoterapiye verdiği yanıtın ve ameliyat genişliğinin kararı şekillendirdiğini paylaşıyor. Güncel ASCO kılavuzu da ameliyat öncesi kemoterapi almış, genel sağlık tablosu ile böbrek fonksiyonları elverişli evre III hastalar için HIPEC yönteminin ameliyat esnasında bir alternatif olarak sunulabileceğini kaydediyor.

Prof. Dr. Kahramanoğlu, karar aşamasını şu şekilde paylaşıyor: “Bir tedavinin uygulanabiliyor olması, o hasta için mutlaka gerekli olduğu anlamına gelmez. Önce bu uygulamadan beklediğimiz yararı belirliyoruz. Sonra olası yan etkileri ve hastanın sağlık durumunu birlikte ele alıyoruz. Kararı, hastamıza seçenekleri açıkça anlatarak veriyoruz.”

Cerrahinin hedefi ve karın içindeki yayılım

Over kanseri olarak da isimlendirilen yumurtalık kanseri, karın zarı ile karın içi organların dış yüzeylerine yayılma eğilimi gösterebiliyor. Bu sebeple cerrahi müdahalenin alanı yalnız yumurtalık dokusuyla kısıtlı kalmayabiliyor. Tedavi rotası çizilirken hastalığın yayılım derecesi, tümörün biyolojik özellikleri ve hastanın sağlık durumu bir arada tartılıyor. Operasyondaki esas gayenin hastanın güvenliğini ön planda tutarak gözle görülür tümör odaklarını bütünüyle temizlemek olduğunu vurgulayan Kahramanoğlu şöyle konuşuyor:

“Amacımız, güvenli biçimde gözle görülür tümör bırakmamaktır. Bunun için karın içindeki hastalığı bir bütün olarak değerlendirmek gerekir. Bazı hastalarda bağırsak, diyafram yüzeyi veya diğer bölgelerdeki tümör odaklarının da çıkarılması gerekebilir. Her aşamada tümörün temizlenmesi kadar hastanın güvenliğini ve ameliyat sonrası iyileşmesini de gözetiyoruz.”

Ameliyat esnasında uygulanan sıcak kemoterapi tekniği

Hipertermik intraperitoneal kemoterapi tekniğinde, ısıtılmış kemoterapi barındıran sıvı özel bir mekanizma vasıtasıyla ameliyat sürerken karın boşluğunda belirli bir müddet devridaim ettiriliyor. Cerrahiyle tümörlerin çıkarılmasının peşinden devreye sokulan işlem, karın bölgesinde barınabilecek gözle seçilemeyen mikroskobik kanser hücrelerini yok etmeyi amaçlıyor. Verilecek ilaç, solüsyonun ısısı ve temas süresi ilgili tedavi protokolüne göre düzenleniyor.

Sıcak kemoterapinin eksik cerrahinin telafisi olamayacağını aktaran Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu şu noktanın altını çiziyor: “Sıcak kemoterapi, ameliyatta çıkarılması gereken tümörlerin yerine geçen bir yöntem değildir. Cerrahiyi tamamlayabilir, ancak yetersiz tümör temizliğini telafi edeceği düşünülmemelidir. Ameliyat sonrasında gerekli olan diğer kemoterapi tedavilerinin de yerini tutmaz.”

İleri evre yumurtalık kanseri tablosunda kimi hastalarda ilk tercih ameliyat olurken kimi hastalarda sürece evvela kemoterapi ile başlamak gerekebiliyor. Bu kararın verilmesinde jinekolojik onkoloji değerlendirmesi belirleyici oluyor. Geniş kapsamlı cerrahi işlemler uzman cerrahi becerisinin yanı sıra anestezi, ihtiyaç durumunda yoğun bakım, medikal onkoloji ve ameliyat sonrası takip ünitelerinin koordineli çalışmasını gerektiriyor.

Tedavi sürecinin bir bütün olduğuna işaret eden Kahramanoğlu, “Hedefimiz yalnızca ameliyatı tamamlamak değil, hastanın bütün tedavi sürecini en doğru biçimde planlamaktır. Hangi hastaya, hangi zamanda, ne kapsamda cerrahi yapılacağı en az ameliyatın tekniği kadar önemlidir. Sıcak kemoterapi de bu planın, bilimsel verilerle desteklenen uygun bir parçası olduğunda değer taşır” diyerek planlamanın önemini açıklıyor.