Baykar Teknoloji Lideri Selçuk Bayraktar, SAHA 2026’da küresel teknoloji tekellerine karşı uyararak Türkiye’nin milli yapay zeka yol haritasını sundu.
Baykar Yönetim Kurulu Başkanı ve Teknoloji Lideri Selçuk Bayraktar, SAHA 2026 fuarında yaptığı konuşmada, küresel teknoloji tekellerinin insanlık üzerindeki tahakkümüne karşı “teknokapitalizm” uyarısı yaptı. Bayraktar, Türkiye’nin milli teknoloji hamlesi kapsamında geleceğe yönelik kapsamlı bir “milli yapay zeka manifestosu” sundu. Konuşmasında, dijital çağın getirdiği risklere ve bağımsız bir teknoloji ekosistemi kurmanın önemine dikkat çekti. Bu vizyon, insan kalma ve hür var olma yol haritası olarak tanımlandı.
Bayraktar, yaklaşık 30 yıl önce internetin sınırları kaldıracağı ve küresel barışı getireceği yönündeki teknoloji ütopyasının gerçekleşmediğini belirtti. Günümüzde bağımsızlığı tehdit eden en büyük unsurun, tedarik zincirlerine ve kişisel cihazlara sızan “Teknokapitalist Küresel Tahakküm” olduğunu vurguladı. Bu tahakkümün, milyarlarca insanı bağımlı kılan bir sistemle gönüllü esaret olarak hayatlara girdiğini ifade etti.
Sosyal medya ve video platformlarının algoritmalarının doğruyu veya faydalıyı göstermek üzere tasarlanmadığını dile getirdi. Bayraktar, arka planda çalışan yapay zekanın nörolojik zaafları analiz ederek dopamin salgısını tetiklediğini aktardı. Bu durumun insanları ekranda daha fazla tutacak öfke, hedonizm ve korku temelli içerikleri optimize ettiğini kaydetti.
İnsan ile makine arasındaki çizginin giderek bulanıklaştığına işaret eden Bayraktar, insanların hızla makineleştiği karanlık bir çağa doğru ilerlendiğini söyledi. Ruhsuz rasyonalizm ve materyalizmin tahakkümü altında olunduğunu belirtti. Makinelerin ve “makine insanların” istilasıyla karşı karşıya kalındığını ifade etti.
Küresel teknoloji kuşatmasının sadece cihazlara değil, insan iradesine ve ruhuna yönelik olduğunu vurguladı. Akıllı telefonlar, saatler ve iletişim ağlarının insanlığı adeta bir örümcek ağına hapsettiğini dile getirdi. Bazı devletlerin terör eylemlerinde tedarik zincirine sızdırılan bombalarla kişisel cihazların bile silaha dönüştürülebildiğini örnek verdi.
Dev teknoloji tekellerinin dünyayı “Tekno-Feodalist beylikler” gibi yönetmek istediğini ve yakın zamanda bu yönde karanlık bir manifesto yayınladıklarını hatırlattı. Bayraktar, bu metinde savaşı, barışı ve insan hayatını sadece optimizasyon problemi olarak gören bir zihniyetin bulunduğunu belirtti. Adaleti, merhameti, ahlakı ve insan onurunu merkeze alan bir yol haritası oluşturmanın zorunluluğunu vurguladı.
Yapay zeka teknolojisinin büyük veri oburluğu ve devasa işlem gücü gerektirdiğini anlattı. Küresel devlerin yüz binlerce işlemci ile insanlığın tüm verisini harmanlayarak orantısız bir güç elde ettiğini ifade etti. Türkiye gibi ülkelerin bu tekellerle rekabet etme sorusuna Dede Korkut destanındaki Basat karakteri üzerinden yanıt verdi.
Aruz Koca’nın oğlu Basat’ın, Tepegöz’ü kaba kuvvetle değil, aklını ve stratejisini kullanarak alt ettiğini hatırlattı. Bayraktar, onların belirlediği kulvarda koşmak yerine, İHA ve SİHA serüveninde olduğu gibi geleceğe odaklanılması gerektiğini belirtti. Başkalarının kurallarını takip etmek yerine paradigma dönüşümü oluşturarak yepyeni bir kırılım yakalanmasının önemini vurguladı.
İnsanlığın yüzyıllar boyu evreni gözlemlerken devasa makineler gibi sonsuz deneme yanılma yapmadığını söyledi. Enerji kapasitesi 20 watt’ı dahi geçmeyen insan beyninin kainatın en derin şifrelerini kırdığını belirtti. Yapay zekayla ilgili ilerleme modelinin sadece donanım tekellerinin güdümündeki istatistiksel yığınlara dayanmaması gerektiğini ifade etti. İnsanlığın bilimsel birikimi üzerine inşa edilmiş, fiziksel alemi de içeren melez bir yaklaşım olması gerektiğini aktardı.
Türkiye’nin teknolojik bağımsızlığı için somut adımları detaylandıran Bayraktar, kendi açık kaynaklı, şeffaf ve denetlenebilir yazılım, donanım ve teknoloji ekosisteminin kurulmasının şart olduğunu belirtti. Dışarıdan alınan sistemlerde açık kaynaklı yazılım modelinin şart koşulması gerektiğini vurguladı. Yaklaşan kuantum çağının tehditlerine karşı iletişim ağlarının Kuantum-Dirençli şifreleme algoritmalarıyla donatılması gerektiğini dile getirdi.
Verilerin tekelleşmesine ve tek elde toplanmasına asla izin verilmemesi gerektiğini vurguladı. Kar maksimizasyonu hedefleyen teknoloji tekellerinin veri merkezlerinde tüm hayatın toplanmasının risklerine dikkat çekti. Bu nedenle, verileri küresel dev tekellerin sunucularına teslim etmek yerine “Federe Öğrenme” mimarilerinin hayata geçirilmesini önerdi. Bu sayede verilerin kendi kurumlar içinde kalırken algoritmaların dağıtık ağlarda öğrenebileceğini belirtti.
Kısıtlı kaynakların statükoyu koruyan hantal sistemlere değil, geleceğin teknolojilerine yatırılması gerektiğini ifade etti. Devasa merkezcil bir bulut yapısına ihtiyaç duymadan doğrudan cihaz üzerinde çalışan Uç Bilişim (Edge AI) modellerinin geliştirilmesi gerektiğini söyledi. Geliştirilen yüksek teknolojinin dost ve mazlum halklarla paylaşılarak “Teknolojik Dayanışma İttifakı” kurulmasının zorunlu olduğunu belirtti.
Milli Teknoloji Hamlesi vizyonunun sadece bir ittifak değil, derin bir zihniyet devrimi olduğunu anlattı. Bu devrimin en önemli unsurunun TEKNOFEST kuşağı olduğunu söyledi. 8 yıl önce ekilen tohumların bugün dev çınarlara dönüştüğünü belirtti. TEKNOFEST kuşağının zihinsel prangaları parçalamış, kendi göbeğini kesen bir hürriyet kuşağı olduğunu vurguladı. Bu kuşağın küresel örümcek ağının tellerini birer birer kopardığını ifade etti.
Fuar alanında sergilenen yeni nesil yapay zeka sistemlerinin, otonom sürülerin ve dünya harp doktrinini yeniden yazan çalışmaların bu kuşağın imzasını taşıdığını belirtti. Bayraktar, konuşmasını, insanın varoluşsal değerine vurgu yaparak tamamladı. İnsanların “yaratılmışların en şereflisi” olduğunu ve varoluşunun alemin özü olduğunu dile getirdi.
Yorum Yap